Peru

Dzięki długiej historii zapoczątkowanej przez starożytne cywilizacje w Peru znajduje się ponad 5000 stanowisk archeologicznych. Wiele z nich pozostaje owianych tajemnicą, a inne są cennym źródłem wiedzy, które przenosi odwiedzających w okres rozkwitu tych społeczeństw. Dla przykładu, wizyta w Machu Picchu ujawnia złożoność imperium Inków, Chan Chan, miasto kultury Chimu zachwyca ogromem, a w Sacsahuaman zobaczyć można potężne bloki skalne idealnie dopasowane do siebie. Peru jest synonimem naturalnego piękna i jednym z dziesięciu najbardziej zróżnicowanych biologicznie krajów świata. Z ponad 200 chronionymi obszarami naturalnymi, posiada 84 ze 117 ekosystemów planety. W Peru utworzono 14 parków narodowych, 15 rezerwatów narodowych, 9 sanktuariów narodowych i 11 stref zastrzeżonych. Obszar ten jest domem dla ponad 1800 gatunków ptaków i 10% wszystkich gatunków gadów, ssaków i ryb, które występują na Ziemi. Jest tu też 3500 odmian storczyków. Peru to raj dla miłośników przygód, oferujący szereg aktywności sportowych na świeżym powietrzu dla ciekawskich, początkujących, amatorów i ekspertów, w tym trekking, wspinaczkę, kolarstwo górskie, surfing, paralotniarstwo, lotniarstwo, kajakarstwo. To tylko niektóre z najpopularniejszych doświadczeń, które stanowią część morza możliwości oferowanych przez zróżnicowaną geografię Peru.

Kultura peruwiańska to piękna mieszanka tradycji latynoskich i rodzimych. Keczua i Aymara to dwie główne kultury rdzenne kraju, z których obie posługują się swoimi językami. Potomkowie Inków szczęśliwie zachowali i rozwinęli swoją niezwykłą kulturę pomimo postępującej globalizacji. W rzeczywistości stara siedziba Inków w Cuzco jest nadal postrzegana przez wielu jako kulturalna stolica kraju. Typowy strój peruwiański jest przepiękny. W niektórych regionach kobiety noszą warstwy jasnych spódnic zwanych polleras. Niektóre noszą czarne spódnice z szerokim haftowanym paskiem, pod spodem bawełniane halki z wyszukanymi wzorami. Peruwiańskie poncza są niezbędne na wyżynach, gdzie zimno może być dotkliwe; poncza z Cajamarca i Puno są długie, podczas gdy poncza z Cuzco są krótsze. Często spotykane są również kapelusze wełniane lub słomkowe. Przedhiszpańskie artefakty są przykładami artystycznej ekspresji, od biżuterii i tkactwa po rzeźby w kamieniu i metalu. Mestizo i rodzime style malarstwa rozwinęły się w okresie kolonialnym i przekształciły w złożoną kulturę artystyczną. Architektura Peru zapiera dech w piersiach. Doskonałym przykładem jest kolonialne miasto Arequipa. Białe katedry i fasady wyrastają z brukowanych ulic, a na krętych alejach znajdują się skarby budownictwa, od starych klasztorów i rezydencji po proste chaty. Wspaniałe Machu Picchu jest niezrównane pod względem inżynierii i lokalizacji. Kamienne świątynie i salony wznoszą się bezpośrednio ze szczytu góry, w pobliżu rzeki płynącej poniżej. Tarasowe ogrody ukazują rolniczy postęp Inków, a astrologiczne obserwatoria ukazują niesłychaną precyzję i zaawansowany poziom naukowy. Zaginione miasto jest jednym z największych cudów świata.

W każdym mieście w Peru, w którym jest plac, znajduje się i kościół. Chrześcijaństwo dotarło do Peru 500 lat temu, a obecnie ponad 90% mieszkańców uważa się za katolików. Przed przybyciem Hiszpanów w XVIw. Inkowie czcili wielu bogów i składali im ofiary ze zwierząt i ludzi. Kolonizatorzy próbowali wykorzenić rodzimą religię, ale wiele jej części przetrwało w lokalnej, synkretycznej formie chrześcijaństwa. Wiele plemion amazońskich nie doświadczyło chrystianizacji ze względu na znaczne oddalenie od jakichkolwiek placówek misyjnych. Te społeczności zachowały swoją religię i autonomię kulturową. Święta i uroczystości narodowe są hucznie obchodzone na ulicach Peru.

wielość ekosystemów i zróżnicowanie geograficzne Peru sprzyjają ogromnej bioróżnorodności. Szacuje się, że 100 hektarów lasów deszczowych to dom dla ponad 6000 gatunków roślin. W Peru żyje około 500 gatunków ssaków, w tym dzikie koty takie jak jaguary i pumy oraz naczelne np. wyjce i kapucynki, a także 1 800 gatunków ptaków (czyli więcej niż w całej Europie i Ameryce Północnej łącznie). Na wybrzeżu można spotkać różowe delfiny, foki, morsy i pingwiny, a w obszarach andyjskich największego latającego ptaka – kondora. Peru jest domem dla 2/3 światowej populacji alpaki, a także około 200 gatunków endemicznych. Około sto tutejszych gatunków jest zagrożonych wyginięciem. W kraju wyróżniono 53 obszary chronione, z których najpiękniejszym jest Park Narodowy Manu. Chociaż jest dość trudno dostępny (tylko drogą powietrzną lub rzeką), jest to najbardziej zróżnicowany biologicznie obszar w peruwiańskiej Amazonii.

Znaczna część wybrzeża Peru to jałowa pustynia, ale wiele dolin jest zasilanych przez lodowcowe rzeki i strumienie spływające po zachodnich zboczach Andów. Te doliny między wybrzeżem a górami były miejscem założenia najwcześniejszych osad ludzkich w Peru i Ameryce Południowej. Inne kultury kwitły na wyżynach Andów i Amazonii. Lista starożytnych cywilizacji peruwiańskich jest długa i obejmuje (w kolejności rozwoju): Norte Chico Caral-Supe, El Paraiso, Chavin, Paracas, Moche, Nazca, Tiahuanaco, Wari, Chimu, Inca. Istnieją również grupy kulturowe istniejące od dawna (które nie tworzyły państw, ale czasami się z nimi sprzymierzały), dwie główne grupy to keczua i aymara, a także niezliczone inne mniejsze grupy. Przed powstaniem Imperium Inków, ludzie migrowali do żyznej doliny Cusco. Manco Capac został pierwszym królem Inków w XI wieku. Jednak dopiero w 1438 r., pod panowaniem Pachacuteca, imperium zaczęło się rozszerzać na większą skalę, przejmując nowe obszary w drodze podboju, przymusu lub sojuszu. Machu Picchu zostało zbudowane w 1450 roku jako królewska posiadłość Pachacutec i jego rodu. Do 1500 roku Tahuantinsuyo rozciągało się na północ do obszaru dzisiejszego Ekwadoru w pobliżu Quito, na zachód do Pacyfiku, na wschód do Amazonki i na południe do Chile w pobliżu Santiago. Rozległa sieć drogowa zwana Qhaqaq Nan (Droga Królewska) umożliwiła komunikację i dystrybucję zasobów. Podbite ludy były zobowiązane do świadczenia pracy i danin dla stolicy cesarstwa w Cusco. Począwszy od 1532 roku, hiszpańscy żołnierze pod dowództwem Francisco Pizarro wylądowali w Peru z zamiarem podbicia imperium bogatego w złoto i srebro, w podobny sposób, w jaki Hernan Cortes obalił imperium Azteków (1519–1521). Pizarro zaplanował schwytanie Atahualpy w Cajamarca w 1532 roku, a następnie stracił króla Inków. Wojska hiszpańskie w końcu dotarły do Cusco w listopadzie 1533 roku i mianowały Manco Inca Yupanqui (syna Huayny Capaca) jako nowego władcę-marionetkę. W 1535 roku Pizarro założył Limę jako stolicę swoich nowo podbitych terytoriów. W Cusco, cesarz Manco Inca uciekł i zorganizował oblężenie miasta, które trwało kilka miesięcy, ale ostatecznie zakończyło się niepowodzeniem. Po wygraniu ważnej bitwy obronnej w Ollantaytambo w 1537 roku, Manco Inca wycofał się do przyczółka Vilcabamba głęboko w dżungli, gdzie garstka neo-Inków pozostała do 1572 roku. W 1541 roku Pizarro został zamordowany w Limie przez swojego byłego współpracownika Diego Almagro. W 1542 roku Hiszpania utworzyła wicekrólestwo Peru, obejmujące większość Ameryki Południowej z wyjątkiem Brazylii. Liczba rdzennych mieszkańców Peru zmniejszyła się dramatycznie we wczesnym okresie kolonizacji w wyniku europejskich epidemii chorób, przymusowej chrystianizacj i ciężkiej pracy na rzecz europejskich właścicieli ziemskich. Dla zdecydowanej większości mieszkańców Peru niepodległość przyniosła niewiele zmian. Polityczne i ekonomiczne pozycje władzy były nadal zmonopolizowane przez mniejszość hiszpańskiej elity. Niewolnictwo zostało zniesione dopiero w 1845 r. w ramach reform wprowadzonych przez prezydenta Ramona Castillę, które obejmowały również budowę sieci kolejowej. Dodatkowo eksport guana ożywił przepływ kapitału i zapewnił fundusze na budowę budynków publicznych, rynków, szpitali i więzień. W 1873 roku Peru zaangażowało się w wojnę na Pacyfiku z Chile i Boliwią, z których każda strona zajęła bogate w azotany ziemie na północnej pustyni Atakama. Wojna zakończyła się w 1883 r. Na przełomie XIX i XX wieku Lima przeżywała kolejny okres zamożności i dobrobytu. W tym czasie wzniesiono najbardziej charakterystyczne budynki Limy, w ostentacyjnym, neoklasycystycznym stylu, który naśladował wczesny okres kolonialny. Zbudowano duże aleje, aby połączyć się z nadmorskimi osadami, takimi jak Miraflores i Barranco. W połowie XX wieku Peru pogrążyło się w politycznym i gospodarczym chaosie, z naprzemiennymi okresami rządów demokratycznych i dyktatur wojskowych. Był to również okres migracji ze wsi do miast, głównie do Limy, skutkującej eksplozją demograficzną skoncentrowaną w stolicy. W tym czasie rozwinęły się również inne duże miasta, takie jak Arequipa i Cusco. W 1990 roku Alberto Fujimori został wybrany na prezydenta, częściowo w reakcji na dziesięciolecia korupcji politycznej i powstanie brutalnych ruchów partyzanckich, takich jak Świetlisty Szlak (Sendero Luminoso). Przywódca Świetlistego Szlaku, Abimael Guzman, został schwytany w 1992 roku. Chociaż wielu Peruwiańczyków uważało, że szeroko zakrojone reformy neoliberalne prezydenta zapoczątkowały okres stabilizacji, Fujimori uciekł do Japonii w 2000 roku, aby uniknąć zarzutów o przekupstwo i łamanie praw człowieka. Później został poddany ekstradycji i skazany na karę więzienia.

Kuchnia peruwiańska szybko staje się znana na całym świecie. Tradycyjne peruwiańskie produkty, takie jak kukurydza, ziemniaki i ryż, zostały połączone z hiszpańską, baskijską i azjatycką kuchnią i przekształcone w innowacyjne propozycje kulinarne. Wzdłuż wybrzeża można znaleźć niesamowite ceviche i inne dania rybne. Te potrawy są zwykle łączone z mlekiem, papryczką chili lub ziemniakami. Tamale i humity są powszechne w innych obszarach, podobnie jak różnorodne potrawy na bazie ziemniaków, zwykle podawane z zupą. Pyszne zupy lub gulasze towarzyszą niemal każdemu peruwiańskiemu posiłkowi. Miłośnicy przygód mogą chcieć spróbować cuy, czyli pieczonej świnki morskiej. Podróżni w Andach mogą również spróbować mięsa z alpaki. Te góralskie potrawy są zwykle podawane z juką, smacznym warzywem korzeniowym powszechnym w tym regionie. Lima jest domem dla najnowocześniejszych kulinarnych postępów w kuchni fusion, ewoluujących tradycyjnych potraw i potraw międzynarodowych. Przed wyruszeniem w dalszą podróż turyści powinni udać się do jednej z wielu fantastycznych restauracji w mieście.

Peru jest trzecim co do wielkości krajem w Ameryce Południowej, po Brazylii i Argentynie. Obejmuje różnorodne krajobrazy, od gór i plaż po pustynie i lasy deszczowe. Większość ludzi mieszka wzdłuż wybrzeża Oceanu Spokojnego, gdzie znajduje się stolica Lima. Wzdłuż zachodniego wybrzeża Peru rozciąga się wąski pas pustyni o długości 2500 kilometrów. Starożytne ludy Chimu i Nasca po raz pierwszy zamieszkiwały ten region tysiące lat temu. Nadbrzeżna pustynia stanowi tylko około 10% Peru, ale jest domem dla ponad połowy wszystkich Peruwiańczyków Największy na świecie las deszczowy, Amazonia, obejmuje prawie połowę Peru. Ta ogromna dżungla, nazywana po hiszpańsku selva, która obejmuje również połowę Brazylii, jest domem dla roślin i zwierząt, które nie żyją nigdzie indziej na Ziemi. Przez Peru przebiega drugie co do wysokości pasmo górskie na świecie. Andy biegną z północy na południe i można je zobaczyć z plaż Peru 80 kilometrów na zachód. Najwyższy szczyt, Mount Huascaran, ma wysokość 6 768 metrów.